پژوهشنامه فرهنگ و زبان‌های باستان

پژوهشنامه فرهنگ و زبان‌های باستان

تفسیری نو از نگاره‌های هیئت‌های نمایندگی اقوام حامل پیشکش بر پلکان کاخ آپادانا در تخت‌جمشید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
2 گروه مطالعات عالی هنر دانشکده هنرهای تجسمی دانشکدگان هنرهای زیبا دانشگاه تهران
چکیده
نگاره‌های پلکان ورودی کاخ آپادانای تخت‌جمشید، شامل پیکره‌های 23 هیئت نمایندگی ملل تابعه‌ی‌ هخامنشی، از دیرباز موضوع تفسیرهای گوناگون بوده است. تا میانه‌ی سده‌ی بیستم این نقوش، نمایشِ اهدای خراج یا پیشکش به شاه، در مراسمی چون نوروز تلقی می‌شد. تحولات باستان‌شناسی در آن برهه، فرضیه‌ی برگزاری نوروز در تخت‌جمشید را، تا اندازه‌ی زیادی تضعیف نمود و یافته‌های تازه به تثبیت این رهیافت انجامید که مقصود هنرِ هخامنشی، نه ثبت رخدادی معین و تاریخمند، بلکه نمایشی بی‌زمان از گفتمان سلطنت حول محور شخص شاه است. در این مقاله، با اتکا به کتیبه‌های هخامنشی و به ویژه سنگ‌نوشته‌ی داریوش‌‌‌اول در نقش‌رستم DNb و رونوشت ایلامی آن و نیز کتیبه‌ی خشیارشا XPl، در پرتو متون کلاسیک، نشان داده می‌شود که مطابق الگوی هخامنشیِ بازنمایی تصویری و نوشتاری از رخدادهای متفاوت به گونه‌ای همزمان، نقوش پلکان آپادانا می‌تواند به طریقی موازی، بازتوزیعِ کالا از سوی دربار/ شاه را نیز، نمایندگی کند. به طریق اولی، نقوش می‌تواند، بازآرایی و نمایشِ محتویات دارایی‌ خزانه‌ی هخامنشی نیز باشد که شواهد حاکی است، مکررا در مراسم گوناگون و جابجایی‌های دربار به نمایش عموم درمی-آمده است. ترکیب همزمانِ دریافت، بازتوزیع و نمایش گنجینه‌ی سلطنتی، بخشی از برنامه‌ی امپراتوری در بازنمایی قدرت، فراوانی، ثروت، گوناگونی و انسجام بوده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A New Interpretation of the Reliefs of Gift Bearers on the Façade of the Stairs of Apadana Palace from Persepolis

نویسندگان English

naser moghadam kouhi 1
Mostafa Goudarzi 2
1 department of art studies, faculty of fine arts, university of tehran
2 department of advanced art studies school of visual arts college of fine arts university of tehran
چکیده English

Reliefs of Apadana staircase including 23 delegation of Achaemenid Satrapies bearing tribute / gifts have for a long time been a subject for a veriety of interpretations. Till the mid 20th, it is highly believed that these figures illustrate tribute giving cult to the King in Nowrouz ceremony. But at the milstone of mid 20th due to some archaeological improvments the thesis about New Year celebration on Persepolis Platform had vastly been diluted. Recent evidences tended to a conformation that the intention of Achaemenid Art was a synchronic and timeless representation of the Royal ideaology and propaganda about the power, integnity, plurality and pax persica, instead of a diachronic and history based narration and illustration of events and occations. In this Paper, based on the Royal Inscriptions and specially those of DNb and Xpl on Naghsh-i Rostam, on the light of the classic texts, we argue that due to the synchronic model of Achaemenid textual and visual representation of historical occasions, the Apadana reliefs can simultaneously represent the redistribution of goods and gifts by the King. Hence, these reliefs can be interprated as an exhibition of the contents of royal treasury which we know had been regularly held through banquets and ceremonies.

کلیدواژه‌ها English

gift bearers reliefs
Apadana Palace
Persepolis
bāji-
Nowrouz

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 29 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 23 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 17 فروردین 1404