پژوهشنامه فرهنگ و زبان‌های باستان

پژوهشنامه فرهنگ و زبان‌های باستان

کاریان، کارنیکان یا کنارنیکان ؟! جای‌نام آتشکدة آذرفرنبغ فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و عضو هیأت علمی گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران، مدیر موزه پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید
چکیده
پژوهش حاضر بررسی ضبط‌های متفاوت آتشگاه کاریان در منابع پهلوی و انطباق آن با منابع جغرافیای تاریخی در دوران اسلامی است. این جای‌نام که در منابع دوران اسلامی با عنوان کاریان معرفی شده است؛ در دست‌نویس‌های پهلوی به‌صورت‌های گوناگون ازجمله، کارنیکان و کنارنیکان نیز مشاهده می‌شود. با توجه به آنچه از نظر خواهد گذشت؛ خوانش صورت گرفته از این آتشگاه با عنوان کاریان و انطباق آن با منطقه‌ای از شهرستان لار، محل تردید خواهد بود. و با توجه به مستندات اشاره شده در پژوهش حاضر می‌توان دریافت که دو قرائت اخیر در متن‌های پهلوی(کارنیکان و کنارنیکان) با آتشکده‌ای در شیراز با عنوان کارنیان که استخری بدان اشاره داشته است؛ قرابت بیشتری دارد. علاوه بر استخری، منابع دیگری مانند صوره‌الارض ابن‌حوقل نیز به نام این آتشکده، یعنی کارنیان اشاره داشته است. بنابراین احتمال اینکه نام این آتشکده غیر از آن ضبط مشهور فارسی باشد؛ تقویت می‌گردد. همچنین باید اشاره داشت ضبط این واژه در نسخه‌ی بندهشن ایرانی موسوم به TD1 به‌صورت کارنیکان Kārnīkān، از اصالت بیشتری برخوردار بوده و دارای ساخت کهن‌تری است. این پژوهش بر پایه مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای صورت گرفته است و می‌کوشد تا مستندات خود را به روش تطبیقی ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Kārīyān, Kārnīkān or Kanārnīkān; Toponymy of ādur farnbaγ fire temple of Fars

نویسندگان English

Ali Shahidi 1
Mojtaba Doroodi 2
1 Ph.D, Assistant Professor of Ancient Iranian Culture and Languages, University of Tehran.
2 PhD Student of Ancient Culture and Languages of Iran, University of Tehran Manager,Persepolis Museum.
چکیده English

The present research is an investigation of different recordings of Kārīyān fire temple in Pahlavi sources and its adaptation with sources of historical geography in the Islamic era. This toponym, which is introduced as Kārīyān in the sources of the Islamic era, can be seen in various forms such as Kārnīkān and KanārnīkanIn in Pahlavi manuscripts. It is shown here that rendering this toponym as Kāriyān and attribute it to a region near Lār city is not satisfatory. And according to the documents mentioned in the current research, it can be seen that two recent renderings of this toponym in the Pahlavi texts (as Kārnīkān and Kanārnīkan) are more related to a fire temple in Shiraz called Kārnīyān, which is mentioned by Istakhri. In addition to Istakhry's Masālik wa Mamālik, other sources such as Ibn Hawqal's Sūrat al-'Ard have mentioned this toponym. Therefore, the possibility that the name of this fire temple is different from the famous Persian rendering is strengthened. It should also be mentioned that the recording of this word in the Iranian version of Bundahišn, known as TD1, as Kārnīkān, is more authentic and has an older construction. This research is based on documentary and library studies and tries to present its documentation in a comparative method.

کلیدواژه‌ها English

Kārīyān
Kārnīkān
Kanārnīkan
Nomenclature
Ādur farnbaγ
Ādur xwarrah
Shiraz

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 آذر 1403

  • تاریخ دریافت 01 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 27 آذر 1403