مؤسسه پژوهشی فرهنگ و زبان‌های باستانی یادگار باستان پژوهشنامه فرهنگ و زبان‌های باستان 2716-9901 5 1 2026 01 21 The minstrelsy ritual in the poems of Masoud Saad Salman آیین خنیاگری در سروده‌های مسعود سعد سلمان 87 112 723943 10.22034/aclr.2025.2034757.1116 FA علی تقوی استادیار فرهنگستان هنر Journal Article 2024 07 07 minstrelsy ritual is one of the cultural and artistic heritages left from ancient Iran. This ancient ritual became very popular during the Sasanid rule era, and some of the most famous Iranian minstrels, such as Barbad and Nakisa, composed and performed many melodies and tunes. In this research, using a descriptive and analytical method, and library studies, the author will try to investigate the minstrelsy ritual in ancient Iran and then analyze how it continued and extended in Iran during the Islamic era, especially during the Samanid and Ghaznavid eras, focusing on poems of Masoud Saad. According to the findings of this research, to sixth centuries of Hijri, minstrelsy with some changes in some of its details, continued to exist in some parts of Iran, especially in the court of the Samanids and the Ghaznavid. In this way, poets played a significant role in the reconstruction and popularization of minstrelsy as a part of Iranian cultural identity. Among the poets of the Ghaznavid period, the poems of Masoud Saad are an important source for understanding the particulars of minstrelsy in the said period. In particular, with his attention to Barbad's melodies, and composing pieces describing the twelve months, thirty days of the month, and seven days of the week, he tried to revive minstrelsy in the court of Ghaznavids. آیین خنیاگری از مواریث فرهنگی و هنریِ برجای مانده از ایران باستان است. این آیین کهن، در دورة فرمانروایی ساسانیان رواییِ بسیار یافت و چندتن از پرآوازه‌ترین خنیاگران ایرانی، نظیر باربد و نکیسا، الحان و نواهای بسیاری را ساخته و اجرا کردند. این پژوهش می‌کوشد تا با بهره‌گیری از روش توصیفی و تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای، ضمن تحلیل آیین خنیاگری در ایران باستان، به چگونگی استمرار آن در ایران دورة اسلامی، به‌ویژه در دوران سامانیان و غزنویان، با تمرکز بر دیوان اشعار مسعود سعد بپردازد. براساس یافته‌های این پژوهش، خنیاگری تا سدة ششم هجری با پذیرش تغییراتی، همچنان در مناطقی از ایران، به‌ویژه در دربار سامانیان و غزویان، به حیات خود ادامه داده است. در این میان، برخی از شاعران در بازسازی و رواج دوبارة خنیاگری، به‌منزلة بخشی از هویت فرهنگی ایرانی، نقشی بسزا داشته‌اند. در میان شاعران دورة غزنوی، سروده‌های مسعود سعد، منبعی غنی و مأخذی مهم برای شناخت خنیاگری و چگونگی آن در دورة مورد بحث است. وی به‌طور خاص، با نظر داشتن به الحان باربد، و سرودن قطعاتی در وصف دوازده ماه، سی روز ماه و هفت روز هفته، درصدد رواییِ بیشتر خنیاگری در دربار غزنویان برآمد. https://www.aclr.ir/article_723943_a0befe7abdb789011d4cdbfc830b2ec1.pdf