گوناگونی معنایی واژة «سخن» در شاهنامة فردوسی و تطبیق آن با متون فارسی میانة زردشتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه تاریخ هنر/ پژوهشکدة هنر/فرهنگستان هنر

چکیده

شاهنامة فردوسی یکی از مهم‌ترین و ماندگارترین آثار حماسی ایران و جهان است و این ارزش و اعتبار آن تنها نتیجة آرایش صحنه‌ها و ارائة تصویر مناسب با موضوع و صور حسی خیال نیست، بلکه گزینش کلمات و ترکیبات به کار رفته در جملات در ماندگاری این اثر به عنوان یکی از شاهکارهای ادبی جهان نقش به‌سزایی بازی کرده است. از اینرو طرح این پرسش که اساساً «سخن» و کلام در دیدگاه او چه جایگاه و معنایی داشته بی‌سبب نیست.
این جستار در نظر دارد تا معنای واژة «سخن» را در شاهنامة فردوسی مورد بررسی قرار دهد. به نظر می‌رسد که فردوسی در معناهای مختلفی از واژة «سخن» استفاده کرده است و این خود نشان از اهمیت و جایگاه کلام و «سخن» نزد فردوسی دارد. اما این پرسش مطرح است که آیا برخی از این معناها با مفاهیم همین واژه در متون پهلوی مطابقت دارند یا خیر. به همین منظور علاوه بر بررسی معنای «سخن» در شاهنامه به بررسی معناهای در نظر گرفته شده برای این واژه در متون فارسی میانة زردشتی نیز پرداخته خواهد شد. از سوی دیگر به سبب اهمیتی که کلام و «سخن» در اندیشة فردوسی دارد ردپای این اهمیت در اندیشة ایران باستان نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت. این مقاله برای رسیدن به اهداف خود از روش توصیفی و تحلیل تطبیقی بهره خواهد برد و تلاش دارد تا با رویکرد معنی‌شناسی، معناهای گوناگونی را که برای واژة «سخن» در شاهنامه و متون پهلوی در نظر گرفته شده است مورد بررسی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

گوناگونی معنایی واژة «سخن» در شاهنامة فردوسی و تطبیق آن با متون فارسی میانة زردشتی

نویسنده [English]

  • neda akhavan aghdam
Department of Art History/ Institute of Art's Studies and Academic Research/ Academy of Art
چکیده [English]

Ferdowsi’s Shahnameh is one of the most important and everlasting epics in Iran and the world which its significance is not only the result of managing the scenes and representing the images which are appropriate the subjects but also the choice of the words and phrases make this epic as a masterpiece in the world. So we could ask these questions that how much Ferdowsi was aware in the selection of words and what did the “speech” mean in his thoughts.
This article tries to find the meaning of the word “speech” in the Ferdowsi’s Shahnameh. It seems that it is used in different meanings which is understandable from the context. It shows the importance of “speech” for Ferdowsi. But it could be asked if there is any similarity between the meaning of “speech” in Shahnameh and Pahlavi texts. To achieve the result the meaning of “speech” would be studied in both Shahnameh and Pahlavi texts. On the other hand, it would be compared the importance of “speech” in old Iranian ideology and Shahnameh. This study is done with descriptive and analytical method and it tries to study the diversity of meaning of the word “speech” in Pahlavi texts and Shahnameh with semantic approach.

کلیدواژه‌ها [English]

  • “speech”
  • Ferdowsi
  • Shahnameh
  • Pahlavi texts
  • semantic